امروز پنج شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۲۲:۴۹

خواص و فواید سویا

ایـــن روزها سوپر مارکت های بزرگ چندین قفسه مختلف را به فراورده های سویا اختصاص میـدهند. مطمئنا یک یا دو تا از دوستان سابق شما نیز در زندگی چیزی جز سویا نـمی خوردند. سویا حتی در ترکیبات غذاهای مورد علاقه شما نیز نفوذ کرده است.

 

آیـا سـویـا واقـعـا مفید است و یا تنها یک نوع غذای هوس انگیز دیگر میباشد؟ 

آنچنان که ثابت شده سویا میتواند در حفظ سلامت قلب، استخوان ها، غده پروستات و سیستم ایمنی بدن نقش مهمی را ایفا کند. برای به دست آوردن اطلاعات بیشتر در مورد این دانه های اسرارآمیز متن زیر را مطالعه کنید.

سویا چیست؟ 

سویا از انواع حبوبات است که محل کشت اولیه آن در آسیا بوده اما تولید انبوه آن در ایالات متحده آغاز شد. سویا را می توان یک دانه همه کاره نامید که از آن می توان در مواد غذایی مختلف و روغن های خوراکی استفاده نمود.

آیا سویا برای شما مفید است؟ 

سویا گذشته از این که غذای کاملی، سرشار از پروتئین هاست هیچ نوع کلسترول مضر و چربی در بر ندارد و جزء ترکیبات اشباع نشده به شمار می رود.
اما سویا کارهای بسیار زیاد دیگری را نیز انجام میدهد. در این قسمت فواید سویا که از نظر علمی ثابت شده اند شرح داده شده است.

*سویا ریسک ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش می دهد
*جایگزینی محصولات حیوانی با سویا باعث افزایش کلسترول خوب نیز در بدن می شود.

این نظریه در سال ۱۹۹۹ در آمریکا ثابت شد و اداره بهداشت حق ترویج و تبلیغ سویا را بر روی اتیکت های غذایی به شرکت های آمریکایی واگذار کرد. در همین زمان سویا به عنوان یک رژیم مناسب برای بیماران قلبی معرفی شد

*سویا از بروز سرطان پروستات جلوگیری می کند 

در بیش از ۴۰ نوع تحقیق مختلف ثابت شده است که سویا باعث بهبود عملکرد پروستات میشود زیرا حاوی مقادیر زیادی ایزوفلایون است. ایزوفلایون یک نوع آنتی اکسیدان برجسته و موثر در جلوگیری از ایجاد غدد سرطانی در پروستات است. پروتئین سویا از ترشح آنزیمهایی که باعث تحریک رشد نابهنجار سلولهای تشکیل دهنده پروستات می شوند جلوگیری میکند. میزان پایین سرطان پروستات در مردان آسیایی گویای استفاده آنها از این ماده غذایی بی نظیر است.

*سویا سلامت استخوان ها را تضمین میکند

مطالعات آماری نشان می دهد که مصرف سویا در خانم های یائسه از بروز پوکی استخوان در آنها جلوگیری می کند. مردان نیز از فواید سویا در این زمینه بی بهره نیستند زیرا مصرف آن استخوان ها را محکم کرده، کمبود مواد معدنی را جبران می کند و باعث کاهش بیماری آرتروز می شود.

*سویا باعث حفظ سلامت روده بزرگ می شود

آمار مرگ و میر به دلیل سرطان روده در بیماری های جهاز هاضمه بالاترین درصد را به خود اختصاص می دهد. البته هنوز دانشمندان به هیچ گونه دلیل علمی و یا ادعای قطعی در این زمینه دست پیدا نکرده اند. اما سویا نقش مهمی را در حفظ سلامت دستگاه گوارش که روده نیز جزئی از آن به حساب می آید، بازی می کند. تحقیق و بررسی در مورد افرادی که از سرطان روده جان سالم به در برده اند حاکی از آن است که مصرف سویا باعث کاهش تکثیر سلول های سرطانی در روده می شود.

*سویا باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می شود

سویا حاوی یک نوع زداینده قوی به نام ساپونین می باشد. ساپونین ها به کلسترول های درونی امعاء و احشاء چسبیده و از جذب آن در بدن جلوگیری می کنند. علاوه بر این ساپونین ها با از بین بردن میکروب های مضر سلامت بدن را تثبیت می کند.

فواید سویا برای بیماران دیابتی و کلیوی

خون افرادی که از مرض قند رنج می برند دارای مقادیر زیادی گلوکز است و سلول های بدنشان از تشخیص انسولین عاجز می باشد. انسولین نام هورمونی است در بدن که میزان جذب گلوکوز را بر عهده دارد. افراد دیابتی که در رژیم روزانه خود از سویا استفاده می کنند میزان گلوکوز خونشان به طرز شگفت انگیزی کاهش می آید. به این دلیل که بیماری های قندی نهایتا منجر به بروز امراض کلیوی می شوند، پس می توان نتیجه گرفت که سویا به طور غیر مستقیم در درمان بیماری های کلیوی نیز مفید واقع می شود.

مواد غذایی که از سویا بدست می آیند

پروتئین سویا در مواد مختلفی از جمله موارد زیر به وفور یافت می شود:
*شیر سویا: از ترکیب شیر، سویا، آب و مقداری شکر بدست می آید. حالتی چرب و خامه ای دارد و به آن طعم های مختلفی از جمله فندقی می افزایند. برای کسانی که توانایی هضم لاکتوز (قند شیر) را ندارند، سویا بهترین جایگزین است.

*آرد سویا: از دانه های سرخ و کنگره دار سویا می توان آردی درست کرد که به خوبی آرد سفید در پخت غذاهای مختلف کاربرد دارد.

*میزو (خمیر سویا): بیشتر در سوپ های ژاپنی از آن استفاده می شود. با افزودن کمی نمک طعم مطبوعی به خود می گیرد و حاوی مقادیر فراوانی پروتئین سویا است.

*جوانه سویا: مانند جوانه گندم می توان از آن در طعم دادن به انواع سالاد استفاده کرد.

*سویا برگر و هات داگ سویا: برای گیاه خواران و آن عده که برای حفظ سلامتی خود از مصرف گوشت قرمز خودداری می کنند در عوض می توانند سویا را کباب کرده و در انواع مختلف نان های ساندویچی قرار دهند و از خوردن آن لذت برند.

*توفو: نوعی پنیر است که از شیر سویا بدست می آید و در آسیا برای قرن های متمادی جایگزین گوشت قرمز بوده. طعمی متعادل دارد و مزه آن تقریبا شبیه به سایر فرآورده های سویاست.

*آجیل سویا: مانند بادام زمینی، نوعی خوراک به شمار میرود البته خیلی کم چرب تر از آن است. سریع پخته میشوند و طعم آن در سالاد ها بی نظیر است.

*دانه های سویا: در حالت طبیعی، دانه های سویا به تنهایی مصرف نمی شوند اما میتوان آنها را مانند دانه های سایر حبوبات پخت و مصرف نمود.

*تمپو: نوعی کیک پوف کرده مختص کشور اندونزی می باشد که جایگزین مناسبی برای گوشتهای حیوانی محسوب می شود.

بافت پروتئینی سویا: در ابتدا سویا را ایزوله نموده و سپس خشک می کنند تا بافت های پروتئینی در آن به وجود آیند. همانند گوشت گاو به صورت آبدار و یخ زده به فروش می رسد و معمولا برای تهیه برگرهای گیاهی، سوسیس، هات داگ و نگتس های گیاهی مورد استفاده قرار میگیرد.

مکمل های سویا، محلول ها، قرص ها و پروتئین های تکه ای سویا: برای کسانی که همواره در رفت و آمد بوده و وقت چندانی برای صرف غذا ندارند، دانه های سویا در مکمل ها، نوشیدنی ها و قرص های مختلف قرار گرفته اند. حتی از پروتئین سویا نوعی آبنبات چوبی نیز درست کرده اند.

میزان مصرف روزانه

به دلیل تمام فوایدی که سویا دارا می باشد، اداره کل بهداشت و مواد غذایی مصرف حداقل ۲۵ گرم پروتئین سویا را به صورت روزانه توصیه می کند که در هر وعده می بایست ۲۵/۶ گرم پروتئین سویا مصرف شود.
توجه داشته باشید که سویا به خودی خود یک وعده غذایی معجزه آسا نیست و نباید تنها با خوردن آن انتظار زندگی جاودانه داشته باشید. مانند تمام مواد غذایی، سویا نیز باید با مقادیر فراوانی میوه و سبزیجات تازه و سایر گیاهان فیبردار و غذاهای کم چرب استفاده شود.

سویا سلامتی به ارمغان می آورد

هیچ کس انتظار ندارد که شما هر روز توفو بخورید و یا شیر سویا سر بکشید، به همین دلیل تنوع زیادی در محصولات سویا وجود دارد. با بهره گیری از تکنولوژی مدرن بشر اجازه تولید انواع مختلف فرآوردههای سویا با طعم های متفاوت را دارد. پس اکنون که به خواص سویا پی بردید، حداقل برای یک بار هم که شده، آنرا امتحان کنید.
لوبیـای سویا(SOYBEAN) در رده حـبوبـات قـرار دارد. سویا واژه ای ژاپنـی (SHOYA) میباشد که به سس سویا اطلاق میگردد. لوبیای سویا درسایزهای مختلف و رنگهای سیاه، قـهوه ای، آبـی، زرد و خالدار موجود میباشد. لوبیای سویـا بومی جنوب شرقی آسیا میباشد. بزرگترین تولید کنندگان لوبیای سویا به ترتیب: آمریکا، برزیل، آرژانتین، چین، هند، پاراگوئه، کانادا، بولیوی و ایتالیا می باشند. در سال ۲۰۰۵ مــیلادی بالغ بر ۲۱۵ میلیون تن لوبیای سویا توسط کشورهای مذکور تولید گردیده است.

مواد تشکیل دهنده لوبیای سویا:

وزن خشک لوبیای سویا از ۴۰ درصد پروتئین، ۲۰ درصد روغن، ۳۵ درصد کربوهیدارت و ۵ درصد خاکستر تشکیل یافته است.

-لوبیای سویا منبع پروتئین کامل میباشد، یعنی تمام اسیدهای آمینه ضروری بدن را دارا است. لوبیای سویا ارزانترین منبع تامین پروتئین محسوب میگردد. ارزش پروتئین سویا برابر پروتئین تخم مرغ، شیر و گوشت میباشد. پروتئین جوی دوسر(OAT) نیز چنین ویژگی ای دارد. پروتئین سویا برای گیاهخواران حائز اهمیت میباشد. پروتئین سویا در برابر حرارت پایدار است.

-کربوهیدراتهای لوبیای سویا شامل کربوهیدرات های محلول در آب: سوکروز (SUCROSE) ، رافینوز(RAFFINOSE)، استاکیوز(STACHYOSE) میباشند. که دو مورد اخیر ایجاد نفخ میکنند، به استثنای  فراورده های تخمیر شده ی لوبیای سویا از قبیل پروتئین سویا، کنسانتره ی سویا، توفو، سس سویا و جوانه سویا. و کربوهیدراتهای غیر محلول در آب شامل: سلولز، همی سلولز و پکتین میباشند که جزو فیبرهای رژیمی محسوب میگردند.

– روغن لوبیای سویا از نوع روغنهای غیر اشباع منو و پلی میباشند و بعنوان روغن گیاهی عرضه میگردند.

فواید مصرف لوبیای سویا:

۱- لوبیای سویا همچون کانولا، گردو و دانه کتان از میزان امگا ۳ ی فراوانی برخوردار است.

۲-لوبیای سویا حاوی شبهه استروژن ها و یا فیتواستروژنها (PHYTOESTROGENS) میباشد. ساختار شیمیایی این ترکیبات مشابه هورمون طبیعی استروژن زنان است، اما اثربخشی آنها ۱/۱۰۰۰­ استروژن میباشد. عمده فیتواستروژن لوبیای سویا ایزوفلاوون ها(ISOFLAVONES) میباشند. خواص ایزوفلاوون ها به شرح زیر است:

* باعث کاهش کلسترول بد(LDL) و تری گلیسیریدهای خون گردیده و ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی را کاهش میدهند.
*با رشد تومورها مبارزه میکنند و باعث کاهش خطر ابتلا به سرطانها (به ویژه پروستات، سینه و قولون) می گردند.
*از بزرگ شدن و سرطانی شدن پروستات جلوگیری میکنند.
*با افزایش تراکم استخوانها از پوکی استخوان جلوگیری میکنند.
*علایم یائسگی (از قبیل گر گرفتگی) را کاهش میدهند.
*ایزوفلاوون ها آنتی اکسیدانهای طبیعی بشمار می آیند.

۳- لوبیای سویا فاقد کلسترول است و چربیهای موجود در آن از نوع غیر اشباع است.

۴- لوبیای سویا حاوی فیبر و غنی از پروتئین میباشد.

۵- لوبیای سویا برای سلامتی کلیه ها مفید است.

مضرات احتمالی مصرف لوبیای سویا:  

۱- لوبیای سویا از سطح بالای اسید فیتیک(PHYTIC ACID=PHYTATE) تشکیل یافته است. اسید فیتیک شکل اصلی ذخیره فسفر در گیاهان است. این ماده یک عامل کلات کننده (CHELATING AGENT) میباشد. یعنی با اتصال به مواد معدنی ی مهم نظیر کلسیم، منیزیوم، آهن و روی (به ویژه روی) میزان جذبشان را در روده  کاهش داده و باعث فقر این مواد معدنی در فرد میشود. در افرادی که مواد معدنی به اندازه ی کافی دریافت نمیکنند (کودکان، سالخوردگان و افرادی که از سوء تغذیه رنج میبرند) باید لوبیای سویا را با مکمل های روی و کلسیم مصرف کنند. اما علاوه بر آن اسید فیتیک خواص آنتی اکسیدانی داشته، از رسوب مواد معدنی در مفاصل و عروق خونی جلوگیری کرده و از خطر ابتلا به سرطان قولون (روده بزرگ) میکاهد.

۲- وجود ایزوفلاوونها علاوه بر فوایدشان ایجاد مشکلاتی نیز میکنند: 

* مصرف زیاد لوبیای سویا در مردان ممکن است سطح تستوسترون خونشان را کاهش دهد.
* مصرف ۳۵ گرم (۱۰ گرم بیش از میزان توصیه شده) سویا باعث سرکوب غده تیروئید و کم کاری تیروئید میگردد.
*مصرف زیاد سویا (۲ لیوان شیرسویا در روز) باعث تغییر در سیکل ماهانه زنان میشود. بطوری که معمولا سیکل ماهانه را طولانی تر میسازد.
*صرف زیاد سویا میتواند کارکرد غدد داخلی را مختل سازد.

۳- در حدود ۰٫۵ درصد جمعیت به سویا آلرژی دارند.   

۴- مصرف زیاد سویا که حاوی ماده ی بازدارنده آنزیم(TRYPSIN) میباشد، در هضم پروتئین ها ایجاد اختلال کرده و کندی رشد را در نوجوانان سبب میگردد. این عوامل بازدارنده همچنین باعث ایجاد اختلالات پانکراس (لوزالمعده) میشود. اما فرآورده های تخمیری سویا نظیر توفو از این قاعده مستثنی میباشند. همچنین این عوامل با حرارت غیر فعال میگردند. 

۵-اصـلاح ژنتـیـکی سویـا بـاعـث ایجاد نیتروزامین ها(NITROSAMINES) ولیزیـنـوآلانـیـن (LYSINOALANINE) میگردد که سمی و سرطانزا میباشند.

۶-لوبیای سویا حاوی (HEMAGGLUTININ) میباشند، که یک گلیکوپروتئین بوده و باعث لخته شدن گلبولهای قرمز میشود. اما این عامل تنها زمانی خطر ساز است که سویا بصورت وریدی وارد خون گردد. 

۷-مصرف سویا نیاز بدن به مصرف ویتامینهای B12 و D را افزایش میدهد.   

نتیجه گیری: مضرات احتمالی سویا توسط اداره ی دارو و غذای آمریکا(FDA) بررسی گردیده و بی اساس بودن اغلب آنها را تائید کرده است. اما باید توجه داشت که سویا را باید همراه با غذاهای مختلف دیگر مصرف کرد و از مصرف انحصاری و بیش از اندازه آن اجتناب ورزید (مانند هر نوع مواد غذایی دیگر). همچنین بهتر است سویا را به همراه مکمل های کلسیم، روی و ویتامین B12  و یا مواد غذایی ای که حاوی این مواد میباشند، مصرف کرد.

شیر سویا(SOY MILK):

یک امولسیون پایدار آب، روغن و پروتئین است که با خیساندن لوبیای سویا و آسیاب کردن آنها تولید میشود. میزان پروتئین آن با شیر گاو برابری میکند (به غیر از نوع کم چرب آن) اما از کلسیم کمتری برخوردار است، به همین خاطر معمولاً آن را با کلسیم و ویتامین B12 غنی سازی میکنند.

مزایای شیر سویا نسبت به شیر گاو:

۱-حاوی آنتی بیوتیک، هورمونها و چربی کمتری میباشد و فاقد کلسترول است.

۲-احتمال بروز سرطان را کاهش میدهد.

۳-باعث کاهش کلسترول و پیشگیری از تصلب شرایین میگردد.

۴-منبع ویتامین E و لسیتین است.

۵-فاقد کازئین و لاکتوز است و برای افرادی که مبتلا به عدم تحمل لاکتوز میباشند مناسب است.

۶-غنی از چربیهای غیر اشباع است که برای سلامتی قلب مفید است.

پنیر سویا(TOFU)

از دلمه شدن شیر سویا وسپس پرس کردن شیر بسته شده (CURD) تهیه میگردد. در سه نوع سفت، نرم و خامه ای موجود میباشد. حاوی ویتامین های گروه B بالا بوده، و برخلاف شیر سویا حاوی کلسیم بالایی میباشد. هضم آن آسان است، حاوی پروتئین و ایزوفلاوون های بالا بوده و باعث کاهش کلسترول خون میشود. توفو بایستی حتما در یخچال نگه داری گردد.

سس سویا(SOY SAUCE):

فرآورده ی تخمیر شده ی لوبیای سویا میباشد. همواره باید در یخچال و بدور از نور نگهداری گردد وگرنه طعم آن اندکی تلخ میشود.

شیر خشک سویا: 

مخصوص نوزادانی که از عدم تحمل لاکتوز رنج میبرند و یا به شیر انسان و یا گاو حساسیت دارند تولید میشود. اما نبایستی به عنوان منبع غذایی اصلی در کودک مورد استفاده قرار گیرند، چراکه خطر کمبود کلسیم و روی در کودک وجود خواهد داشت.

پروتئین سویا(SOY PROTEINS): 

ISOLATES: نوع بسیار تصفیه شده ی پروتئین سویا بوده و غنی از پروتئین است بطوری که محتوای پروتئین آن ۹۰ درصد است. از آرد سویا که چربی آن گرفته شده تهیه میگردد و فاقد چربی و کربوهیدرات میباشد. طعم آن خنثی بوده و به عنوان بهبود دهنده ی بافت فرآورده های گوشتی، افزایش محتوای پروتئینی،ب هبود طعم و عامل امولسیون کننده مصرف میگردد.

کنسانتره: حاوی ۷۰ درصد پروتئین بوده و در واقع سویای بدون آب است. فاقد سبوس، چربی و کربوهیدارت است. در فرآورده های های مخصوص صبحانه، غذاهای آماده و گوشتی مصرف میشود.

آرد سویا: از آسیاب لوبیای سویا تهیه میگردد. در دو نوعِ با چربی ی کامل و بدون چربی موجود است. فاقد گلوتن بوده و نان حاصل از آن بافتی متراکم دارد.

پروتئین سویای بافت دار(TSP):از خمیر آرد بدون چربی ی سویا و آب تهیه میگردد.

روش پخت لوبیای سویا:

لوبیای سویا را درون ظرف آب به مدت ۶ ساعت بخیسانید. سپس به مدت ۴۰ دقیقه درون آب آنها را بپزید.

نکته: سویا در صنعت در تهیه روغنها، صابون، مواد آرایشی، رزینها، پلاستیکها، جوهرها، حلال ها، مداد رنگی ها، البسه و غیره کاربرد دارد.

پست های مرتبط :

نکاتی درارتباط با نوشیدن اب در ماه رمضان
انواع مسمومیت های غذایی (باکتریایی و انگلی)
خواص و فواید عسل
تمرینات ورزشی مناسب برای کاهش وزن

هنوز نظری برای این مطلب ارسال نشده است.نفر اول شما باشید!