امروز چهارشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۰۹:۴۴

مدیکال ساینس: روشهای تجویز اکسیژن (اکسژن تراپی) + کلیپ

اکسیژن تراپی :

 دادن اکسیژن  با فشار بیشتر از اتمسفر که می توان از هایپوکسی جلو گیری کرد

هدف از اکسیژن تراپی : کاهش کار تنفس و برداشتن فشار از روی میو کارد

اکسیژن نوعی دارو است هدف از استفاده آن رساندن pao2 به ۶۰-۸۰ میلی متر جیوه می باشد در موقع تجویز بیمار را از نظر نیاز بررسی می کنیم بیماری نیاز به اکسیژن تراپی دارد که دچار اورژانس های تنفسی یا قلبی باشد یا افزایش عمل متابولیسم داشته باشد که افزایش متابولیسم در زمان وارد شدن تروما زخم ها و یا تب بالا دیده می شود

علائم کمبود اکسیژن شامل :اختلالات ذهنی واختلال سطح هوشیاری-رنگ غیر طبیعی پوست و مخاط- تعریق -تاکی کاردی و تاکی پنه -تغییر در فشار خون

اکسیژن درمانی

اکسیژن درمانی

عوارض اکسیژن تراپی :

 ۱- کاهش تهویه ناشی از تجویز اکسیژن : بطور طبیعی تحریک مراکز اولیه تنفسی در بصل النخاع و پنس بوسیله افزایش کم CO2 و تحریک مراکز ثانویه تنفسی در کاروتیه و قوس آئورت با کاهش فشار اکسیژن خون کمتر از۶۰mmHg انجام می گردد.مددجویان مبتلا به اختلالات عملکردی مزمن ریوی دچار احتباس CO2 می باشند و این مسئله در طولانی مدت باعث می شود که حساسیت بصل النخاع نسبت به افزایش CO2 کاهش یافته و تحریک تنفسی فقط با کاهش فشار اکسیژن صورت می گیرد.بنابراین مصرف اکسیژن با مقادیر بالا در این بیماران باعث حذف این محرک تنفسی می شود و در نتیجه با افزایش PaCO2 و اسیدوز تنفسی مددجو دچار آپنه می گردد.کنترل پی در پی و منظم ABG می تواند پرستار را از افزایش PaCO2 آگاه کرده تا اقدامات لازم صورت پذیرد.

 ۲- مسمومیت با اکسیژن: شرایطی است پیشرونده که باعث نارسایی قلبی در مددجویی که اکسیژن با غلظت بالا را در زمان طولانی مصرف کرده می گردد.غلظت بالای اکسیژن را می توان بصورت FiO2 دریافتی ۱۰۰% بیش از ۶ ساعت، ۸۰% بیش از ۲۴ ساعت و ۶۰% بیش از ۳۶ ساعت تعریف کرد.نشانه های اولیه مسمومیت با اکسیژن شامل التهاب خفیف تراشه و برونش که با احساس ناراحتی در پشت استرنوم ، احتقان بینی، درد هنگام عمل دم و سرفه می باشد.حفظ PaCO2 بین ۶۰- ۹۰ mmHg در بیماری که اکسیژن می گیرد ایده آل است.

 ۳- آتلکتازی: افزایش غلظت اکسیژن در هوای دمی ممکن است باعث روی هم قرار گرفتن آلوئول گردد نیتروژن که ۷۸% هوا را تشکیل می دهد به میزان کمی توسط خون جذب می شود.بیشتر مقدار نیتروژن در آلوئول باقیمانده و از روی هم قرار گرفتن آلوئول ها پیشگیری می کند.زمانی که غلظت اکسیژن دمی افزایش می یابد مولکولهای اکسیژن بجای مولکولهای نیتروژن در آلوئولها قرار می گیرند و بوسیله بستر عروقی جذب می گردند در نتیجه آلوئولها خالی شده و روی هم قرار می گیرد این پدیده را شستشوی نیتروژن می نامند.

 ۴- صدمه چشمی: صدمه به شبکیه در بالغین درصورتی اتفاق می افتد که در معرض FiO2 به میزان ۱۰۰% قرار گیرند. PaCO2به میزان بیش از ۱۵۰ mmHg در مدت بیش از ۴ ساعت می تواند باعث فیبروپلازی پشت عدسی شود.اشک ریزش، ادم و اختلال بینایی نتیجه عوارض سمی اکسیژن با غلظت بالابر قرنیه و عدسی در بالغین است.

   جهت جلوگیری از بروز مسمومیت

۱-محدود کردن دوره مصرف اکسیژن ۱۰۰درصد به مدت های کوتاه ۱۲-۶ ساعت

۲- کاهش Fio2 به پایین ترین مقدار در اولین فرصت ممکن با حفظ pao2بیشتر از ۶۰ میلی متر جیوه

۳- استفاده از اکسیژن بالای ۷۰ درصد ممکن است برای ۲۴ ساعت بی خطر باشد .

۴- اکسیژن بالای ۵۰ درصد ممکن است برای مدت دو روز بی خطر باشد .

۵- Fio2بالای ۴۰ درصد بعد از دو روز بالقوه سمی خواهد بود .

۶- استفاده از Fio2زیر ۴۰ درصد ندرتا ” منجر به مسمومیت با اکسیژن خواهد شد .

اکسیژن معمولا از طریق سیلندر و یا به صورت سانترال جهت تجویز در اختیار قرار می گیرد . قبل از تجویز اکسیژن باید آن را مرطوب کرده ، از نظر فشار تعدیل نمود.

ابزار های لازم برای اکسیژن درمانی به دو گروه عمده تقسیم می شوند :

  • سیستم های با جریان زیاد اکسیژن High Flow System
  • سیستم های با جریان کم اکسیژن Low Flow System

در سیستم های با جریان کم اکسیژن ، بیمار هوای اتاق را همراه با اکسیژن تنفس می کند . برای استفاده از این نوع سیستم ها ، بیمار باید حجم جاری طبیعی و الگوی تنفسی منظم داشته باشد .

از این نوع سیستم می توان از کانولای بینی Nasal Canula ، ماسک ساده اکسیژن Simple Oxygen Mask ، ماسک با استنشاق مجدد هوای بازدمی Rebreathing Mask با کیسه ذخیره کننده و ماسک بدون استنشاق مجدد هوای بازدمی Non Rebreathing Mask با کیسه ذخیره کننده ، نام برد .

سیستم های با جریان زیاد اکسیژن ، معمولا درصد اکسیژن FiO2 مشخص و ثابتی را ایجاد می کنند که با تغییر در الگوی تنفس ببیمار ، در آنها تغییری ایجاد نمی شود . شایعترین و متداولترین مثال آن ، ماسک ونچوری Venturi Mask است .

سیستم های با جریان کم اکسیژن  Low Flow System

این دستگاه ها اکسیژن را با غلظت متفاوتی از ۹۰ – ۲۱ درصد به بیمار تحویل می دهند . در این سیستم ها متغییر هایی که روی Fio2  (درصد اکسیژن دمی)  تاثیر می گذارند عبارتند از :

۱٫ظرفیت ذخیره آناتومیکی دستگاه تنفس

۲٫نوع سیستم تجویز اکسیژن ( سوند یا کانولای بینی ، ماسک ، کیسه ذخیره ساز)

۳٫میزان جریان اکسیژن ( لیتر در دقیقه )

۴٫ الگوی تهویه بیمار ( در بیمارانی که تنفس عمیق دارند ، درصد اکسیژن کمتری به بیمار می رسد ، زیرا مقدار زیادتری از هوای اتمسفر که دارای Fio2 برابر ۲۱ % است با اکسیژن تجویز شده مخلوط می گردد و Fio2  را پایین می آورد:

۱٫کانولهای بینی (سوند بینی) از این روش به صورت وسیعی برای اکسیژن رسانی بیماران دچار هیپوکسی که به غلظت های کم تا متوسط اکسیژن نیاز دارند استفاده می گردد . میزان جریان اکسیژن تجویز شده به وسیله کانولهای بینی بین ۱ تا ۶ لیتر در دقیقه می باشد.

اکسیژن درمانی

اکسیژن درمانی

بر حسب سرعت تجویز اکسیژن ، مقدار تقریبی Fio2 هوای دمی به قرار زیر است :

Fio2

O2

۲۴ – ۲۸ %

۲ Lit/min

۲۸ – ۳۲ %

۳ Lit/min

۳۲ – ۳۶ %

۴ Lit/min

۳۶ – ۴۰ %

۵ Lit/min

۴۰ – ۴۶ %

۶ Lit/min

مزایا : سبک و ارزان است. استفاده از آن آسان است. به راحتی توسط بیمار تحمل می شود. لازم نیست هنگام خوردن غذا یا سرفه کردن جریان اکسیژن قطع گردد. بیمار می تواند هنگام استفاده از آن تحرک کافی داشته باشد.

معایب : در صورت اکسیژنی که با این روش به بیمار می رسد بستگی به تعداد و عمق تنفس بیمار داشته و غلظت آنرا نمی توان تعیین کرد. تحریک مخاط نازوفارنژینال می کند .اعمال فشار از طریق بندهای آن به گونه ها میشود.اگر میزان اکسیژن تجویز شده به بیش از ۶ لیتر در دقیقه افزایش یابد موجب تحریک مخاط و بلع هوا می شود.

-۲ ماسک ساده : این روش برای دادن غلظت های کم تا متوسط اکسیژن مورد استفاده قرار می گیرد و در بیمارانی که با دهان تنفس می کنند موثرتر از کانولهای بینی می باشد. در صورت تنظیم جریان اکسیژن به صورت ۱۰ – ۶ لیتر در دقیقه   Fio2به میزان ۵۵ – ۳۵ درصد برای بیمار فراهم می نماید . برای استفاده ، ماسک باید کاملا مماس با دهان و بینی قرار گیرد تا هوا از اطراف نشط نکند.

هوای بازدمی از راه سوراخهایی که روی ماسک است به بیرون هدایت می شود ولی با توجه به اینکه محفظه ای که روی صورت قرارمی گیرد فضای مرده ای را ایجاد می کند. جریان اکسیژن نباید کمتر از ۵ لیتر در دقیقه باشد زیرا باعث استنشاق هوای بازدمی که دارای مقادیر بالای CO2 است می گردد.

O2

Fio2

۵lit/min

۴۰%

۶lit/min

۵۰-۴۵%

۸lit/min

۶۰-۵۵%

مزایا : به سهولت قابل استفاده است در بیمارانی که با دهان تنفس می کنند ، موثرتر از کانولای بینی است چون با این روش Fio2 بیشتری را می توان به بیمار رسانده باعث خشکی مخاط نمی شود.

معایب : در بعضی از بیماران خوب تحمل نمی شود ( مثل کسانی که تنگی نفس دارند ) ، برای فعالیت هایی مثل غذا خوردن و سرفه کردن باید ماسک را برداشت ، ممکن است باعث پیدایش نواحی فشار روی استخوانهای صورت شود ، در مدت طولانی قابل استفاده نیست ، غلظت اکسیژن دریافتی متغیر است و باید مرتبا وضعیت ماسک روی صورت را اصلاح نمود.

-۳ ماسک ذخیره کننده اکسیژن ( ماسک با تنفس مجدد هوای بازدمی ) : این ماسک ها کیسه ذخیره کننده دارند و با تجویز اکسیژن به میزان ۶-۱۰Lit/min ،۲ Fio حدود ۸۰ – ۶۰ % را فراهم می کنند. حدود یک سوم از هوای بازدمی که حجم برگشتی از فضای مرده آناتومیکی است ، غنی از اکسیژن بوده و دارای ۲ CO کمی است و ضمنا گرم و مرطوب است به کیسه ذخیره بر می گردد و به این ترتیب این ماسک می تواند حجم کافی از هوای اکسیژن دار را در اختیار او قرار دهد. خطر این ماسک این است که به هر علت میزان اکسیژن کافی به بیمار نرسد.

مزایا : افزایش جزء دمی اکسیژن (Fio2 ) و غلظت اکسیژن امکان پذیر است . در صورت لزوم می توان آن را به یک nonrebreathermask تبدیل کرد. در صورت قطع شدن اکسیژن دریچه اطمینان آن باعث رسیدن هوای اتاق به بیمار می شود.

معایب: بیمار باید تنفس خود به خود داشته باشد . ممکن است موجب تحریک پوست شود. باید کاملا روی صورت فیکس شود. در درمانهای طولانی مدت کاربرد ندارد. کیسه نباید تاب خورده یا از هوا تخلیه گردد. بیمار احساس راحتی نمی کند. برای بیمار محدودیت حرکت ایجاد می کند.

 – ۴ماسک ذخیره کننده اکسیژن ( ماسک بدون تنفس مجدد هوای بازدم) : این ماسکها دارای کیسه ذخیره ساز با دریچه یکطرفه هستند که اجازه ورود هوای بازدمی به داخل کیسه ذخیره ساز را نمی دهند. باید در موقع استفاده دقت نمود که کیسه با هر بار تنفس بیش از یک سوم گنجایش خود جمع شود و جریان اکسیژن ۱۵ – ۶ لیتر در دقیقه باشد تا کیسه ذخیره پر بماند

مزایا : مخاط را خشک نمی کند. اکسیژن را بالاترین غلظت ممکن تحویل می دهد.

معایب : بیمار باید دارای تنفس خود به خودی باشد. برای بیمار محدودیت ایجاد می نماید. بیمار احساس راحتی نمی کند. برای جلوگیری از نشت۲ O محکم کردن ماسک بر روی صورت ضرورت دارد. ممکن است موجب تحریک پوست شود. در مدت طولانی نمی توان از آن استفاده کرد. ممکن است موجب مسمومیت با ۲ O گردد به همین علت باید ABG سریال از بیمار انجام شود. موجب مختل شدن خوردن و آشامیدن در بیمار می شود.

چادر اکسیژن صورت : اکسیژن با درصد رطوبت بالا را به مددجو می رساند و در صورتی که جریان اکسیژن ۱۵ لیتر در دقیقه باشد Fio2 حدود ۱۰۰ – ۴۰ درصد خواهد بود.

مزایا : در صورتی که بیمار به علتهایی از قبیل شکستگی یا جراحی بینی یا اضطراب قادر به تحمل ماسک صورت نباشد از این وسیله استفاده می گردد. موجب خشکی مخاط نمی شود. در صورتی که به سیستم Venturi وصل باشد غلظت دقیقی از۲ O را تحویل میدهد.

معایب : بیمار باید دارای تنفس خود به خودی باشد. موجب مختل شدن خوردن و آشامیدن می شود. ممکن است موجب تحریک پوست شود. در درمانهای طولانی مدت کاربرد ندارد.

-۶ چادر اکسیژن : این وسیله اکسیژن ، با درصد رطوبت بالا را در اختیار افرادی می گذارد که قادر به تحمل ماسک نیستند از جمله این بیماران کودکان را می توان نام برد . جهت استفاده بهینه از این وسیله باید رطوبت و درجه حرارت چادر به دقت کنترل شود و بعد از هر بار استفاده باید ضدعفونی شود.

سیستم های با جریان زیاد اکسیژن High Flow System

 ۱٫ ماسک ونچوری

 این وسیله جهت استفاده مخلوطی از اکسیژن و هوا با نسبت اکسیژن دمی مناسب بکار می رود. و یکی از قابل اعتمادترین و دقیقترین روش ها برای تجویز اکسیژن با غلظت صحیح می باشد این ماسک طوری طراحی شده که هوای اتاق با جریان ثابتی از اکسیژن مخلوط شده و بعد به ریه بیمار وارد می گردد.در ماسک ونچوری از خاصیت کشش هوا به سمت فشار منفی استفاده می شود.به این ترتیب همراه جریان ثابت اکسیژن مقدار زیادی هوا نیز جریان پیدا می کند.هوای اضافی از سوراخ ماسک خارج می شود و همراه خود CO2 بازدمی را نیز بیرون می برد.مهمترین مورد مصرف ماسک در بیماران COPD است.

 O2

Fio2

رنگ آداپتور

۴lit/min

۲۴%

آبی

۴lit/min

۲۸%

زرد

۶lit/min

۳۱%

سفید

۸lit/min

۳۵%

سبز

۸lit/min

۴۰%

صورتی

 مزایا:

– غلظت دقیقی از اکسیژن را تحویل میدهد.

-با این روش انتقال رطوبت به هوای استنشاقی مقدور است.

– میتوان از آن در آئروسل درمانی نیز استفاده کرد.

 معایب:

– بیمار باید دارای تنفس خودبخود باشد.

– ممکن است باعث تحریک پوستی شود.

– خوردن و آشامیدن را مختل می کند.

 – برای پیشگیری از نشت O2 ماسک باید روی صورت ثابت شود.

– برای بیمار محدودیت حرکت ایجاد می کند.

 – با مسدود شدن دریچه ورودی هوا غلظت FiO2 کاهش می یابد.

منبع: سایت دانشگاه علوم پزشکی بیرجند

**** و در آخر یک کلیپ از توضیحاتی در ارتباط با همین پست :

پست های مرتبط :

خرید اپلیکیشن اندرویدی تشخیص بیماری ها (انواع و اقسام کیس های بیماری)
پنج مکمل غذایی مورد نیاز بدن
پی دی اف کم خونی و انواع آن
معاینه ریه و شرح حال گیری

هنوز نظری برای این مطلب ارسال نشده است.نفر اول شما باشید!